Cupjesdilemma getackeld

Ooit geprobeerd met één hand een cupje pindakaas, smeerkaas of jam te openen en de inhoud op je brood te krijgen? Dat lukt niet. Daarom is de Cup-Opener ontwikkeld voor mensen die een hand missen of door een beroerte halfzijdig verlamd zijn.

"Thuis pak je natuurlijk de pindakaaspot!", zegt fysiotherapeut en bewegingstechnoloog Marc Vermeulen met twinkelende ogen. Ach, natuurlijk. Daar had de interviewer even niet aan gedacht. Het cupjesdilemma speelt thuis niet. Het probleem is voorbehouden aan zorginstellingen, revalidatiecentra, ziekenhuizen en verpleeghuizen. Die zetten pindakaas, smeerkaas, jam, paté, appelstroop, honing en chocoladepasta steeds vaker als ‘portieverpakking' op de ontbijttafel. Dat is hygiënischer.

Maar aan elk voordeel kleven nadelen. Openen van de cupjes leidt tot frustratie bij mensen die vanwege een beroerte (tijdelijk) maar één hand kunnen gebruiken. Dat zijn er jaarlijks tienduizenden. Met één hand krijgen ze zo'n ding bijna niet open. Als het al lukt, begint de irritatie eigenlijk pas echt. Hoe voorkomen ze dat het mes aan het cupje blijft plakken? Hoe voorkomen ze dat de smeerkaas over broek of overhemd (van hun buurman) kleddert? Dat valt echt niet mee.

We hebben het over de Cup-Opener, ontsproten aan een eureka-moment van Marc Vermeulen en eentje van ergotherapeut Remco Klopper. Het verhaal begint bij Klopper, die een jaar geleden werkte op de revalidatieafdeling van Zorgcombinatie Nieuwe Maas, waar ook mensen revalideren die een beroerte hebben gehad. Het Vlaardingse verpleeghuis was een tijdje daarvoor overgestapt op cupjes.

Klopper constateerde met gekromde tenen dat de verzorgenden de patiënten veel meer uit handen namen dan nodig was: "Ikzelf sta als ergotherapeut het liefst met mijn handen op mijn rug. Ik ben van patiënten-zelf-laten-doen-wat-ze-zelf-kunnen." Zijn kijk op de zaak vroeg om een oplossing, eentje die de zelfstandigheid van de patiënten waarborgde. Maar in catalogi en op internet was helemaal niets te vinden. De ergotherapeut besloot zelf een oplossing te fabriceren.

Barbecuetang

Klopper's eerste model was een houten plankje met twee uitsparingen: voor boter en voor jam. De uitsparingen waren een fractie kleiner dan de cupjes (zodat de cupjes klem komen te zitten). Verdomd, het werkte! De cupjes bleven redelijk zitten. Maar wacht even, in de keukenkastjes van het verpleeghuis telde Klopper niet twee maar zeven verschillende maten cupjes: vierkant, rechthoekig, rond... Hij besloot een nieuw model te maken waarin hij alle zeven formaten verwerkte. Na enig boren en gladschuren functioneerde ook dat systeem.

De voedingsassistent van het verpleeghuis was enthousiast en... kwam met een nieuw probleem op de proppen. De afdeling inkoop bleek steeds de goedkoopste merken in te slaan. Dat hield in dat er veel meer dan zeven formaten in omloop waren. Bijkomende complicatie: zouden patiënten wel begrijpen in welk gat het smeerkaasje, het appelstroopje of het koffiemelkje hoorden? Mmm, nog niet veel opgeschoten.

Er moest iets anders worden bedacht. "Het is heel gek met mij", zegt Klopper, "ik kan ergens binnenlopen, een hark zien hangen en ineens op een idee komen." Zo ongeveer ging het ook met de Cup-Opener. Op een tuinfeest viel zijn oog op een barbecuetang. Hij zag de taps toelopende lijnen van het metaal en wist ineens dat hij moest afstappen van het idee met de verschillende gaten. Het moest anders. Jawel! Op een kunststof plankje schroefde hij twee taps toelopende aluminium stroken. Zelfs de grootste cupjes pasten tussen de stroken op de plek waar die het verst van elkaar verwijderd waren. Als je ze naar je toe trok, kwamen ze ergens klem te zitten.

Okay, het ding deed dienst. Daar was dan ook alles mee gezegd. Het was nog geen gebruiksklaar -en zeker geen verkoopbaar- product. Het zag er niet uit, was niet hygiënisch en niet echt slipvast. Aangezien Klopper weinig verstand had van materialen, nam hij contact op met Marc Vermeulen van Aanpassingen.nl, een bedrijf dat aanpassingen en hulpmiddelen ontwerpt en ontwikkelt voor mensen met functiebeperkingen.

Geen vette vingerprints

"We wilden het goed aanpakken want deze vraag speelt ook in het buitenland", zegt Vermeulen in het CabFabLab van de Caballero Fabriek, een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve ondernemers in Den Haag. Aangezien de Cup-Opener op de ontbijttafel ligt, moest het ontwerp niet allen functioneel maar ook esthetisch zijn. Vermeulen ontwierp een symmetrisch model met twee steunvlakken (voor links- en rechtshandigen). De steunvlakken zijn groot genoeg om de liggende hand te dragen. Door het gewicht van de hand blijft de Cup-Opener op z'n plaats.

Vermeulen experimenteerde met antislip-dopjes, schroefjes, klemnokken, uiteenlopende materialen en vormen: enkellaags, dubbellaags, doorzichtig en gekleurd. Doorzichtig en dubbellaags was het mooist. Jammer genoeg vond Vermeulen geen lijmsoort die onzichtbaar bleef tussen de twee lagen. Hij koos daarom voor een mat plexiglas (waarop geen vette vingerprints te zien zijn) en deed breuktesten om te kijken hoe sterk het materiaal was. Dat ging goed. Het ontwerp naderde zijn voltooiing. Hij zat alleen nog in zijn maag met het gebrek aan hygiëne door al die randjes en hoekjes.

Tuurlijk! Terug naar de te vroeg afgeschreven uitsparing! Waar geen materiaal zit, kan ook geen pindakaas zitten. Het moest gewoon een taps toelopend gat zijn. Met het juiste computerprogramma en een lasersnijder is dat een fluitje van een cent. Pfff... was alles in het leven maar zo eenvoudig.

Nu moet er nog geld worden verdiend. De Cup-Opener is in kleine aantallen voor €29,95 te koop via aanpassingen.nl. Dat schiet niet echt op. Gezocht wordt naar groothandels die bereid zijn het product in grote aantallen op de markt te brengen.

O ja, nog even dit: hij kan ook in de vaatwasser.

recente artikelen

gepubliceerd in diverse (vak)media

"Installatiebedrijven, hou vooral die achterdeur dicht"

Van de instromende jongeren in de installatiebranche vertrekt 55 procent binnen twee jaar. Dramatisch! Directeur Sven Asijee van Wij Techniek moet de exodus stoppen.

Lees artikel »

Onbewerkt en biologisch voedsel écht (niet) beter

Door corona en problemen in slachthuizen is de consument scherp op voedselveiligheid. Toch biedt ook lokaal, onbewerkt en biologisch voedsel geen enkele garantie.

Lees artikel »

Op welke technologie zet kleine retailer zijn centen?

Hoe ziet een kleine retailer het verschil tussen een nutteloze hype en een onmisbare technologische doorbraak? Een verhaal over beacons, bitcoins, blockchain en bankmakerij.

Lees artikel »

Stedentransformatie: van grauwgrijs naar frisgroen

Slim toegepaste vegetatie in steden werkt positief op klimaatopgave, biodiversiteit, watermanagement en verkoeling in hete zomers. Hoe vergroenen we onze steden?

Lees artikel »

Digitale zelfhulp zonder pil of psychiater in opkomst

Huisartsen hebben door de coronacrisis minder tijd voor depressies, sociale fobieën en eenzaamheid. Gelukkig zijn er apps voor zelfhulp bij psychische klachten.

Lees artikel »

Zelfsturende teams bij bouwer BINX Smartility

Wie krijgt de schuld? Van de vechtcultuur in de bouwsector lusten de honden geen brood. Bij BINX Smartility in Groenlo hebben ze daar iets op gevonden: zelfsturende teams.

Lees artikel »

Toekomst arbeidsmarkt volgens Wim de Ridder

Google for Jobs komt eraan, wederom een revolutie op de arbeidsmarkt. Waar gaat het naartoe? We vragen het aan visionair Wim de Ridder. "Ik vrees de surveillance-economie."

Lees artikel »

Allergrootste hackathon wereldwijd in Groningen

Dit voorjaar vond in de Groninger Suikerfabriek ’s werelds grootste hackathon voor blockchain en AI plaats. Zo’n 1.500 ‘hackers’ gingen aan de slag met maatschappelijke thema’s.

Lees artikel »

Mijn visie op hoogbouw in toch gezellig Rotterdam

Rotterdam bouwt momenteel extreem hoge woontorens. Wat betekent dit voor de leefbaarheid van de stad? Als oud-Rotterdammer zocht ik het uit. Met de nodige nostalgie.

Lees artikel »

Eerste steen Amsterdams outletcenter in SugarCity

De eerste steen van ATSO (Amsterdam The Style Outlets) werd gelegd op 21 juni. De voorbereidingen waren complex: “We moesten eerst een nieuw stuk polder creëren.”

Lees artikel »