Juglen Zwaan, fenomeen in gezondheidsonderzoek

Juglen Zwaan was zwaar depressief en conditioneel in slechte staat toen hij op zijn 18e besloot dat het anders moest. Hij ging zich verdiepen in voeding en leefstijl. Sinds 2012 brengt hij een nieuwsbrief uit, die wekelijks door 100.000 lezers wordt ontvangen. Met slimme analysetools haalt hij uit medische databases de nieuwste wetenschappelijke inzichten, waarmee we onze gezondheid sterk kunnen verbeteren. Juglen: “Neem alleen al het microbioom, de dierentuin in onze darmen. Pas kort is bekend hoe groot die invloed is.”


Gezond leven noemt Juglen Zwaan (43) “een uit de hand gelopen hobby”. Over elke hap die hij in zijn mond steekt, heeft hij nagedacht. Is het een hap die hem helpt? Of een hap waarvoor hij later de rekening gepresenteerd krijgt? Af en toe permitteert hij zich een glas wijn of een zak chips, maar niet te vaak. Juglen hanteert de 80/20-regel. Als hij voor 80 procent gezond leeft, kan zijn lijf die ongezonde 20 procent (processed food, schadelijke E-nummers, werkstress, Pfas, microplastics, etc.) wel verstouwen. Zolang de balans maar ruim doorslaat.

Voeding en leefstijl fascineren hem al sinds zijn 18e, toen hij keihard werd geconfronteerd met de noodzaak om zijn leefstijl te veranderen en zijn leven te beteren. “Ik werkte in de ICT, vaak ’s nachts. Ik rookte, bewoog weinig, sliep slecht en was verslingerd aan cola en hamburgers. Ik was veel te dik en had de gekste klachten. Op een gegeven moment kon ik de trap bijna niet meer op omdat mijn knieën waren volgelopen met vocht.” Ook psychisch was het slecht met hem gesteld. Hij was “zwaar depressief”. Anti-depressiva slikken zag hij niet zitten want dat vond hij symptoombestrijding. Juglen wilde “een laagje dieper” gaan en zocht de oplossing van zijn problemen in voeding en leefstijl. Hij ging scherp op zijn dieet letten, mountainbiken, mediteren en naar de sauna. “Liefst snoeiheet. En daarna in het ijsbad. Vier keer per week.”

Zijn zoektocht naar gezondheid leverde interessante bevindingen op, die hij ging delen met mensen die daar belangstelling voor hadden. Van het een kwam het ander. Een passie voor informatievergaring had hij altijd al gehad. (“Ik heb infobesitas, ik lees soms wel zeven boeken per week.”) Hij raakte in de ban van wetenschappelijke studies over gezondheid. De grote uitdaging: kletspraat onderscheiden van echte kennis. Zijn zoektocht evolueerde tot een wekelijkse gratis nieuwsbrief, die hij aanvankelijk produceerde op basis van wat hij las in de media, aangevuld met de feedback uit zijn lezingen over gezondheid. (“Honderden lezingen heb ik in die tijd gegeven.”) Aangezien de medische databases ondertussen steeds toegankelijker werden, en de analysesoftware steeds beter, kon Juglen een professionaliseringsslag maken, want als ervaren ICT’er wist hij wel raad met computerprogramma’s. De oogst van de afgelopen veertien jaar is te vinden op zijn website. Sinds 2012 heeft hij zo’n 700 nieuwsbrieven geplaatst op www.ahealthylife.nl, waar hij ook zijn eigen boeken, E-books, voedingsprogramma’s en gezonde producten verkoopt. De website wordt jaarlijks twee miljoen keer bezocht. De nieuwsbrief gaat elke week naar 100.000 lezers.

Het gesprek met Juglen vindt plaatst in een koffiehuis in zijn woonplaats Haarlem. Juglen is van het type ‘druk-het-knopje-gezondheid-in-en-er-komt-een-verhaal-uit’. Hij vertelt dat zijn laatste nieuwsbrief ging over sardines in blik. Sardines worden algemeen gezien als superfood, rijk aan omega 3-vetzuren, calcium en selenium. Daarbij bevatten ze vitamine D, vitamine B12, kalium, magnesium, zink, ijzer, taurine en arginine, allemaal bouwstoffen voor hart en bloedvaten. De huid van de vis bevat collageen, een eiwit dat onze huid, gewrichten en bindweefsel ondersteunt. Ingeblikt zijn sardines ook nog eens spotgoedkoop: een blikje kost twee euro. Maar wat blijft er over van deze gezondheidsclaims als sardines worden ingeblikt? Niet veel goeds volgens de Amerikaanse health influencer Paul Saladino. Blikjes worden verhit tot 121°C. Daardoor zou alle omega 3 geoxideerd worden. Saladino joeg onlangs zijn volgers op Instagram in de gordijnen met waarschuwingen voor verstoring van de hormoonbalans door Bisfenol A, en voor arsenicum, een kankerverwekkend zwaar metaal. Het eten van ingeblikte sardines zou een enorm slecht idee zijn.

Juglen kreeg de kwestie voorgeschoteld door een lezer van zijn nieuwsbrief, en zocht het uit. Hij hield relevante wetenschappelijke studies tegen het licht en kwam tot een weloverwogen conclusie: “Er zit een kern van waarheid in de claims van Saladino. Reststoffen uit de blikcoating kunnen zich ophopen in olie of water. Maar wat veel mensen niet weten, is dat het inblikproces opvallend weinig met de voedingswaarde doet. Een van de studies onderzocht vijftien jaar oude blikjes en stelde slechts minimale veranderingen vast in de vetten, en nauwelijks oxidatieve afbraak. Sardines in tomatensaus bevatten onnodig veel zout en suiker, hoewel de tomaat de antioxidant lycopeen levert. Sardines in water zijn de schoonste optie: je spoelt het water met eventuele toxines weg en houdt pure vis over. Mocht je toch voor olie gaan, kies dan voor olijfolie en laat zonnebloemolie links liggen. Zonnebloemolie bevat het snel oxiderende omega 6, olijfolie bevat het stabielere omega 9. Al met al houden de claims van Saladino geen stand. Je moet sardines zeker niet elke dag eten, maar ‘af en toe’ kan zeker meerwaarde bieden voor je gezondheid.”

Dit onderbouwde antwoord, voorzien van bronvermeldingen, is exemplarisch voor Juglen’s grondige aanpak. Hij vertelt: “Sinds 2015 werk ik evidence based. Ik kijk eerst naar de kwaliteit van de gevonden onderzoeken. Zijn het meta-analyses, trials, cohortstudies, literatuurstudies of onderzoeken met dierproeven of reageerbuizen? Ik kijk ook hoe de onderzoeken zijn gefinancierd, met publiek geld of met geld van een bedrijf? Een onderzoek van een bedrijf weegt minder zwaar. Verder gaat het me om kwantiteit. Een enkel onderzoek zegt helemaal niks. Ik laat de analysesoftware bijvoorbeeld de veertig of vijftig beste studies naar boven halen. Maar daar neem ik geen genoegen mee. Ik lees alle studies na en haal de grote lijn eruit. Dat schrijf ik op in begrijpelijke taal, met verwijzingen naar de onderzoeken. Mensen hebben geen idee hoeveel werk dat is. Voor mijn nieuwsbrief over sardines heb ik zo’n zestig studies gelezen.”

Op www.ahealthylife.nl zijn naast 700 nieuwsbrieven ook uitgebreide tabellen te vinden van de voedingswaarde van honderden ingrediënten en producten: van aalbessen tot Zwitserse kaas. Ook interessant: een bijgewerkte lijst van zo’n driehonderd E-nummers. Voor elk E-nummer heeft Juglen uitgezocht onder welke namen het circuleert, in welke producten het wordt gebruikt, voor welke diëten het (on)geschikt is, of het is goedgekeurd door de EU en wat de aanvaardbare algemene dagelijkse inname is. (Sidenote: het schadelijkste E-nummer van Europa is volgens hem het “bewezen kankerverwekkende” E250 ofwel nitriet.)

Bij alles wat hij publiceert over klachten en oplossingen, is zijn benadering: eerst voeding en leefstijl, daarna supplementen en als laatste redmiddel medicijnen. “Alles wat ik leer pas ik zelf toe. Gezondheid begint niet in de apotheek maar aan de ontbijttafel. Iedere dag neem ik een kiwi bij het ontbijt, elke dag een paranoot, veel groente en fruit, genoeg water en voldoende bewegen. Ik fiets en wandel veel door de Kennemerduinen en zit regelmatig in de sportschool. Mijn schrijfwerk wissel ik een paar keer per dag af met een zogenaamde ‘7 Minute Workout’ op YouTube. “Huppakee! Even push-ups, squats en jumping jacks maken. Mijn zwakke punt is slapen. Ik ben best wel een bezige bij en slaap soms gewoon te weinig.”

Supplementen slikt hij ook. Juglen: “Supplementen kunnen helpen om gezonder te worden, maar slik niet teveel. Van teveel B6 kun je polyneuropathie krijgen. IJzer en vitamine A zijn in te hoge doseringen hartstikke giftig. Teveel vitamine D zorgt ervoor dat calcium in je bloedbaan komt en zich gaat afzetten tegen de aderen. Heel ongezond! Zelfs teveel vitamine C is slecht. Denk kritisch na over alles wat je eet. Technisch gesproken zou ik een flexitarisch dieet misschien wel het meest aanbevelen. We hebben een beetje dierlijke voeding nodig, maar wel van goede kwaliteit. En daar ontbreekt het vaak aan bij Albert Heijn. Ons vee wordt bijgevoerd met genetisch gemanipuleerde soja, waarvan de vetzuren-balans totaal verkeerd is. Als we ziek vlees eten, worden we zelf ook ziek.”

Het lijkt een inkopper, maar het gezonde verstand is soms ver weg en slechte gewoontes zitten vaak diep ingebakken in de moderne mens. Juglen: “Neem cholesterolverlagers, waarover ik veel vragen krijg. Veel mensen kiezen voor de shortcut: medicijnen. Gemiste kans! Er zijn tientallen manieren om op natuurlijke wijze je cholesterol te verlagen, zoals ontbijten met haver. In haver zitten betaglucanen, vezels die cholesterol binden, waardoor het via de lever wordt uitgescheiden en niet opnieuw wordt opgenomen in het bloed. Als het echt niet lukt om je cholesterol natuurlijk aan te pakken, zoek dan het medicijn met de minste bijwerkingen.”

Ook ‘voeding en veroudering’ is een van zijn stokpaardjes. Volgens de nieuwste inzichten wordt veroudering voor ongeveer de helft genetisch bepaald. (Daar kun je geluk of pech mee hebben.) De andere helft is volgens hem beïnvloedbaar en het lijkt er steeds meer op dat het microbioom in de darmen daarin een belangrijke rol speelt. Juglen: “Als we goed zorgen voor de dierentuin in onze darmen, gaat die ook goed voor ons zorgen. De micro-organismen produceren allerlei ontstekingsremmende stoffen. Dat is pas een paar jaar bekend en we komen steeds meer te weten door DNA-onderzoeken. Een sterk microbioom door gezonde voeding zorgt voor een lekker dikke slijmlaag op de darmwand. Een sterke darmwand zorgt dat ongezonde stoffen niet in de bloedbaan kunnen komen en we minder ontstekingen krijgen. Voor die signalen moeten we gevoeligheid ontwikkelen. Ons lichaam zelf vertelt ons wat goed is om te eten. Als we ziek zijn, willen we ineens bouillon of een kiwi. Mijn zoontje was laatst ziek. Ineens wilde hij andere dingen eten dan wat hij normaal lekker vindt. Zulke signalen moeten we oppakken. Het lichaam praat met ons. Daar moeten we naar leren luisteren.”

recente artikelen

gepubliceerd in diverse (vak)media

Horst aan de Maas wil geen windturbines

Inwoners van de Noord-Limburgse gemeente Horst aan de Maas hebben de bouw van ten minste zeven grote windturbines tegengehouden. Waarom? En hoe?

Lees artikel »

Juglen Zwaan, fenomeen in gezondheidsonderzoek

Juglen Zwaan blijft verrassen met nieuwe inzichten over gezond leven. Zijn wekelijkse nieuwsbrief groeit verder en wordt door 100.000 lezers ontvangen. Een portret.

Lees artikel »

Vleermuis in de spouw, het volgende stikstofdossier?

De vleermuis is machtig. Bouwbedrijven die zich niet aan de regels houden, krijgen geheid juristen op hun dak. Vooronderzoek kan tienduizenden euro’s kosten.

Lees artikel »

Ondanks woningnood blijft de leegstand gigantisch

Nederland telt 12 miljoen vierkante meters potentiële woonruimte in leegstaande panden. Waarom staat deze shortcut naar woonruimte niet op de politieke agenda?

Lees artikel »

AI-tomaat (bijna) volledig autonoom in kas geteeld

Kunstmatige intelligentie dringt tot op celniveau door in de tomaten die we eten. Van zaadje tot rijpe vrucht, van oogsten tot vervoeren: in elk stadium is AI in beeld.

Lees artikel »

Architect Tim Vermeend over houtbouwrevolutie

Houtbouw in een dip? Architect Tim Vermeend van Urban Cimate Architects gelooft er geen hout van: "Houten huizen worden de nieuwe standaard."

Lees artikel »

Studenten strijden voor academische vrijheid

Academische vrijheid? Die is er toch al? Nou nee. Lees het verhaal van Marlon Uljee, student psychologie aan de VU en oprichter van de Vrijmoedige Studentenpartij.

Lees artikel »

Obesitas geen ziekte maar maatschappelijk probleem

Ambassadeur Wim Tilburgs van 'Je Leefstijl Als Medicijn' noemt obesitas en diabetes "geen ziektes maar "maatschappelijke problemen gekoppeld aan je postcode".

Lees artikel »

Yanis Varoufakis: "We zijn dienaren van big tech"

Yanis Varoufakis’ nieuwste boek ‘Technofeudalism’ is een aanklacht tegen de macht van Big Tech. Ik interviewde hem ter aankondiging van het G10-festival in Amsterdam.

Lees artikel »

TASC: nieuw aanvalsplan voor technische talenten

Techniekschool TASC is het Amsterdamse antwoord op het tekort aan vakkrachten. Directeur Odilon Romero: “We hebben nu 140 leerlingen. Dat moeten er 500 worden.”

Lees artikel »