Econoom Lex van Teeffelen: "Zwaar weer op komst"

De Kleinbedrijf Index, een initiatief van Hogeschool Utrecht, Qredits en ONL, voorspelt moeilijke tijden voor veel zzp’ers en kleine ondernemers. Het goede nieuws? Problemen kunnen vaak worden afgewend door de juiste financiële keuzes te maken. De conclusies kunnen volgens onderzoeker Lex van Teeffelen een barometer zijn om het kleinbedrijf de winter door te helpen.

In het bepalen van hun financiële koers zijn veel kleine ondernemers het spoor bijster. Om de haverklap worden ze getroffen door problemen die ze niet zagen aankomen en waar ze geen invloed op hebben. Een vrachtschip ligt dwars in het Suezkanaal en de supply chain stokt in Winschoten of -wie zal het zeggen- Kerkdriel. De inflatie tikt een nooit verwachtte 17 procent aan en de klant houdt de hand op de knip. En dan die energieprijzen. Gaan ze stijgen? Of toch weer dalen? Komt er een prijsplafond? Of toch maar niet? Laait de onzekerheid rond het virus weer op? Het regent economische en ecologische onzekerheden. Ondertussen moeten er verstandige keuzes worden gemaakt.

Lex van Teeffelen, lector Financieel Economische Innovatie aan Hogeschool Utrecht, doet onderzoek naar financiële factoren die kleine ondernemers en zzp’ers parten spelen. Zijn driemaandelijks verschijnende Kleinbedrijf Index (KBI) kan voor deze doelgroepen een barometer zijn om hun koers te bepalen. Onderzocht worden ontwikkelingen rond financieringsbehoefte, groei en bedrijfsresultaten. Medio oktober verscheen de nieuwste index en… die stemt tot nadenken. Er is zwaar weer op komst.

Van de 10.000 benaderde ondernemers vulden er 1.077 de vragenlijst in (tussen 19 juli en 27 september 2022). Zo’n 95 procent van de respondenten heeft minder dan 10 medewerkers. De sectoren zakelijke dienstverlening (18 procent), detailhandel (18 procent), techniek (11 procent), zorg (8 procent) en horeca (8 procent) zijn het best vertegenwoordigd. Opmerkelijk is het hoge opleidingsniveau: 45 procent heeft een MBO-opleiding gehad en 46 procent studeerde op HBO- of universitair niveau. Dit is overigens geen garantie voor een goed inkomen. Slechts 43 procent van de ondernemers verdient meer dan het minimumloon en 33 procent zit zelfs onder het bijstandsniveau. Van Teeffelen vindt het zorgwekkend.

Welke conclusies kunnen we trekken uit de recente KBI?

“De nettomarges nemen toe, het ondernemersloon stijgt en de stress onder ondernemers daalt naar een gemiddeld niveau. Reden voor optimisme, zou je zeggen. Maar de hoge prijzen, met name voor energie, gooien roet in het eten. Het aantal technische faillissementen is met 28 procent hoog.”

Wat zijn de financiële verwachtingen voor de komende drie maanden?

“Kijk daarvoor naar het ondernemersvertrouwen, de verwachting van ondernemers dat ze het komende kwartaal betere resultaten boeken. In augustus, september en oktober is dat vertrouwen elke maand met 7 punten gedaald, van +16 in augustus naar +9 in september en +2 in oktober. Het is nu eind oktober. Onze verwachting is dat de maand november dik in de min gaat. Ondernemers verwachten minder omzet. Dat zien we over de hele linie, zonder grote verschillen tussen de sectoren. Er wordt rekening gehouden met vraaguitval: de consument gaat beknibbelen omdat hoge inflatie en dure energie de kooplust bederven. Spullen worden niet of later verkocht. Het FD meldde onlangs dat de distributiecentra overvol zijn met bezettingsgraden boven de 95 procent.”

Wat zijn verdere bedreigingen?

“Hoge energiekosten, verstoorde aanvoerketens, gebrek aan geschoold personeel en gebrek aan kapitaal zijn de belangrijkste. In alle sectoren zien we een grote kapitaalbehoefte. Maar liefst 42 procent heeft overbruggingskrediet nodig, vooral groeiende bedrijven en bedrijven met teveel voorraden. De technische branches hikken vooral aan tegen gebrek aan geschoold personeel en verstoorde aanvoerketens.”

Verstrekken onze banken dan niet genoeg leningen?

“We zien dat grote banken zich steeds meer terugtrekken uit financiering van het mkb. Vooral kortlopende leningen zijn steeds moeilijker te krijgen. Daar zitten meer kosten aan voor banken dus dat doen ze steeds minder. Een slechte zaak voor het kleinbedrijf! Banken doen alsof ze er zijn voor kleine ondernemers maar alle signalen die wij opvangen, zeggen het tegenovergestelde.”

Wat is je oplossing voor het tekort aan personeel?

“Personeel hoeft niet altijd volwaardig te zijn. Je kunt ook mensen aannemen om de apparatuur uit de doos te halen en het dak op te sjouwen, zodat de geschoolde medewerker de handen vrij heeft voor geschoold werk. Dat noemen we ‘functionele inzetbaarheid’: de betreffende medewerker kan genoeg om inzetbaar te zijn op onderdelen. Mijn advies? Neem eens contact op met zo'n loonbedrijf in een agrarische regio. Misschien hebben zij arbeidsmigranten die toevallig even met de handen over elkaar zitten.”

Wat is je financiële advies aan kleine ondernemers?

“Ik zou met voorschotten gaan werken zodat de onderneming minder liquide middelen nodig heeft. Laat de klant vooraf een deel van de inkoop betalen. Zeker als je vraaguitval hebt, kunnen betaalregelingen en overbruggingskredieten de orderportefeuille op niveau houden.”

Wat is je boodschap aan politiek Den Haag?

“Stop met al die ondoorzichtige subsidies. De miljarden komen vooral bij grote bedrijven terecht. Kleine ondernemers weten de subsidiepotjes helemaal niet te vinden. Er moet een makkelijk toegankelijk fonds komen om kleine ondernemers deze winter door te helpen, met beloningen voor investeringen in duurzaamheid en energiebesparing. Er is in Nederland genoeg geld maar er moet veel meer bij het kleinbedrijf terechtkomen.”

recente artikelen

gepubliceerd in diverse (vak)media

Kritisch Covid-onderzoek kraakte Ioannidis’ reputatie

Ooit had Stanford-hoogleraar John Ioannidis een bijna onaantastbare status in de epidemiologie maar zijn naam werd door het slijk gehaald (en zijn moeder bedreigd).

Lees artikel »

Econoom Lex van Teeffelen: "Zwaar weer op komst"

Onderzoeker Lex van Teeffelen voorspelt moeilijke tijden voor kleine ondernemers. Het goede nieuws? Problemen kunnen vaak worden afgewend met goede financiële keuzes.

Lees artikel »

Google wil onze medische data, maar wat willen wij?

Care Studio van Google Health heeft aangekondigd in de VS patiëntendossiers te willen gaan beheren. Huisarts Huib Rutten ziet risico's: "De regie moet altijd bij de patiënt blijven."

Lees artikel »

Bouwvallig Blackpool, walhalla voor kansarmen

De Engelse badplaats Blackpool werd onlangs belachelijk gemaakt door minister Helen Wheeler. Ze bood daarna haar excuses aan. Met financiele steun schiet de stad meer op.

Lees artikel »

Mark Soetman levert de primeur: rauw krabbenvlees

Start-up Crustalicious heeft een machine ontwikkeld die kleine krabben in zes stappen ontdoet van pcb's, zware metalen, ingewanden en schaal. Een wereldprimeur!

Lees artikel »

Meneer Parkinson gaat niet weg, maar boksen helpt wel

Parkinson dendert als een epidemie door Europa. Om het ziektebeeld te vertragen worden steeds meer bokstrainingen speciaal voor Parkinson-patiënten verzorgd.

Lees artikel »

Brusselse bezorgdheid om onze rechten op internet

Europa wil dat de mens centraal staat, niet de technologie. Daarom wordt in Brussel gewerkt aan een ‘ontwerpverklaring’ en nieuwe wet. Lopen de plannen in lijn met de burgerbelangen?

Lees artikel »

Mooi mens, blijf jezelf en word vooral geen robot

Volgens futuroloog Christian Kromme zorgt digitalisering in combinatie met hiërarchische organisaties voor psychische klachten. De oplossing? Multidisciplinaire teams.

Lees artikel »

Geprinte 3D-groente slikt lekker en gemakkelijk weg

Dysfagie-patiënten met kauw- en slikproblemen kunnen geen normale gerechten eten. Gastronology wil hen helpen door verse groenten grootschalig te printen in 3D.

Lees artikel »

Gina Doekhie: "Schaam je niet als je gehackt bent"

Digital detective Gina Doekhie snuffelt net zo lang aan telefoons, laptops en harde schijven tot ze sporen vindt die criminelen per ongeluk achterlieten. Bingo!

Lees artikel »